Nghề tóc không chỉ là kéo và lược. Một ngày làm việc ở salon, thợ tóc tiếp xúc trực tiếp với hàng chục loại hoá chất: thuốc nhuộm, oxy già, thuốc uốn, thuốc duỗi, bột tẩy. Đây là những chất mạnh, làm không đúng thì hại khách hàng, hại chính mình, và hại uy tín salon. Bài viết này Kéo Vàng chia sẻ kiến thức nền tảng về an toàn hoá chất uốn nhuộm mà mọi thợ tóc chuyên nghiệp phải nắm vững. Bạn có thể xem thêm video hướng dẫn trên YouTube để dễ hình dung.
Vì sao an toàn hoá chất uốn nhuộm là kiến thức bắt buộc với thợ tóc?
Rất nhiều thợ mới vào nghề chỉ học theo kiểu “trộn công thức, bôi lên đầu khách”. Cách làm này nguy hiểm ở ba điểm: một là dễ gây kích ứng da đầu, bỏng hoá chất, dị ứng nặng cho khách; hai là làm hư tóc khách vĩnh viễn nếu để thuốc quá lâu hoặc chồng hoá chất sai cách; ba là chính thợ tóc hít hơi hoá chất, tiếp xúc trực tiếp mỗi ngày sẽ gặp bệnh nghề nghiệp về da tay, hô hấp sau vài năm.
Một thợ giỏi là thợ biết mình đang dùng chất gì, tác động ra sao, phối cùng chất nào thì an toàn, chất nào thì tuyệt đối không được pha chung.
Bốn nhóm hoá chất chính trong salon và mức độ nguy hiểm
1. Thuốc nhuộm tóc (nhóm PPD, resorcinol)
Thuốc nhuộm oxy hoá chứa PPD (paraphenylenediamine), chất gây dị ứng phổ biến nhất trong nghề tóc. Có khách chỉ dị ứng nhẹ (đỏ da đầu, ngứa), có khách phản ứng nặng (sưng mặt, khó thở). Trước khi nhuộm cho khách lần đầu, luôn làm test dị ứng: bôi một ít thuốc lên vùng da sau tai hoặc mặt trong cánh tay, chờ 48 tiếng. Nếu không phản ứng mới nhuộm chính thức.
2. Oxy già (hydrogen peroxide) và bột tẩy
Oxy càng cao (30, 40 vol) tẩy càng mạnh nhưng cũng gây bỏng da đầu càng nhanh. Bột tẩy trắng (bleach) kết hợp oxy 40 vol có thể làm da đầu nóng rát trong vài phút nếu bôi sát chân tóc. Nguyên tắc vàng: tẩy giữ khoảng cách 0,5 đến 1 cm với da đầu, canh thời gian bằng đồng hồ chứ không đoán bằng cảm giác, kiểm tra tình trạng tóc mỗi 5 phút.
3. Thuốc uốn (ammonium thioglycolate)
Thuốc uốn phá cấu trúc lưu huỳnh trong sợi tóc để tạo nếp. Mùi rất nồng, hơi thuốc gây cay mắt và khó thở nếu salon không thoáng khí. Da tay tiếp xúc lâu ngày dễ bị viêm da tiếp xúc. Nguyên tắc: luôn đeo găng tay khi bôi, mở cửa hoặc bật quạt hút, không để thuốc chạm da đầu quá thời gian ghi trên bao bì.
4. Thuốc duỗi thẳng (sodium hydroxide, formaldehyde-based)
Đây là nhóm hoá chất mạnh nhất trong salon. Sodium hydroxide có pH rất cao, gây bỏng nếu tiếp xúc da. Một số thuốc duỗi Nhật, Hàn dùng công thức chứa formaldehyde, chất được WHO xếp vào nhóm gây ung thư khi hít lâu dài. Salon nào dùng loại này phải có máy hút hơi mạnh và thợ phải đeo khẩu trang chuyên dụng, không dùng khẩu trang y tế mỏng.
Đọc nhãn thuốc và chọn đúng nồng độ oxy
Câu hỏi mà học viên hay hỏi nhất trong buổi lý thuyết hoá chất là: “Em nên dùng oxy mấy vol?”. Không có câu trả lời chung cho mọi mái tóc. Nồng độ oxy phải chọn theo tình trạng tóc khách và số tông màu bạn muốn nâng lên. Chọn sai là hư tóc, và tóc đã gãy về mặt hoá học thì không có dầu xả nào cứu lại được.
Dưới đây là cách hiểu cơ bản về các mức oxy phổ biến. Đây là khung tham chiếu chung, còn con số chính xác luôn phải đọc trên nhãn của hãng thuốc bạn đang dùng.
| Nồng độ oxy | Tác dụng chính | Rủi ro cần lưu ý |
|---|---|---|
| 10 vol | Nhuộm tông tối, phủ bạc, làm đậm màu, gần như không nâng tông | Rủi ro thấp, nhưng dễ bị màu không lên nếu tóc quá đen |
| 20 vol | Nâng nhẹ vài tông, phủ bạc chuẩn, mức dùng phổ biến nhất | Vẫn gây rát nếu da đầu đang có vết xước hoặc vừa gội mạnh |
| 30 vol | Nâng tông rõ, dùng khi cần màu sáng hơn nền tóc khá nhiều | Khô tóc, cần canh giờ sát và kiểm tra sợi liên tục |
| 40 vol | Tẩy mạnh, dùng cho các màu sáng, màu khói, màu thời trang | Nguy cơ bỏng da đầu cao nhất, không bôi sát chân tóc |
Ngoài con số vol, trên nhãn còn ba thông tin bạn bắt buộc phải đọc trước khi mở nắp: tỉ lệ pha (ví dụ 1:1 hay 1:2), thời gian tác dụng tối đa, và cảnh báo chống chỉ định. Thợ có kinh nghiệm vẫn đọc nhãn mỗi khi đổi hãng thuốc, vì cùng một con số vol nhưng công thức nền của mỗi hãng khác nhau.
Bảy nguyên tắc an toàn thợ tóc chuyên nghiệp phải thuộc lòng
- Test dị ứng trước khi nhuộm khách mới: 48 tiếng trước buổi hẹn, bôi thử một chút thuốc lên da sau tai. Đây là nguyên tắc an toàn cơ bản mà rất nhiều thợ Việt Nam bỏ qua.
- Đeo găng tay đủ dày: găng nilon mỏng chỉ chống bẩn, không chống thấm. Thợ chuyên nghiệp dùng găng nitrile hoặc latex y tế. Thay găng mới mỗi khách.
- Không pha thuốc trong không gian kín: khu pha thuốc cần có quạt hút hoặc cửa sổ mở. Hơi ammonia và formaldehyde tích tụ trong không khí gây tổn thương phổi lâu dài.
- Canh thời gian bằng đồng hồ: mỗi loại thuốc có thời gian tác dụng chuẩn ghi trên bao bì. Không được đoán “áng chừng”. Quá thời gian là hư tóc khách.
- Không chồng hoá chất mạnh trên tóc yếu: tóc vừa tẩy xong không được nhuộm ngay bằng oxy cao. Tóc vừa duỗi không được uốn trong vòng 3 đến 6 tháng. Nguyên tắc “phục hồi trước, tác động sau”.
- Bảo vệ khách bằng khăn choàng, kem chống nhuộm chân tóc: thoa vaseline hoặc kem chuyên dụng quanh chân tóc, tai, gáy trước khi nhuộm để da không bám màu và không bỏng.
- Xử lý sự cố ngay lập tức: khách kêu rát, ngứa, chóng mặt thì dừng ngay, gội sạch bằng nước mát nhiều lần, đưa đi khám nếu triệu chứng không giảm. Không được bảo khách “chịu chút đi, sắp xong rồi”.
Quy trình năm bước trước khi động vào hoá chất
Nguyên tắc chỉ nằm trên giấy nếu bạn không biến nó thành thói quen tay chân. Ở salon, thứ giúp thợ không mắc lỗi là một quy trình cố định, lặp lại giống nhau với mọi khách, kể cả khách quen. Học viên Kéo Vàng được yêu cầu chạy đủ năm bước này trước khi chạm vào bất kỳ tuýp thuốc nào.
- Hỏi tiền sử tóc và da đầu: khách đã tẩy chưa, tẩy cách đây bao lâu, có từng dị ứng thuốc nhuộm không, có đang uống thuốc hay mang thai không. Ba câu hỏi này mất một phút nhưng chặn được phần lớn sự cố.
- Kiểm tra sợi tóc bằng tay: kéo nhẹ một sợi ướt, nếu sợi giãn ra rồi đứt là tóc đã yếu, cần phục hồi trước chứ không tác động hoá chất tiếp.
- Soi da đầu: có vết xước, mụn, vảy nến hay vừa gãi mạnh thì hoãn buổi làm màu. Da đang tổn thương gặp oxy là rát ngay.
- Test một lọn nhỏ: pha đúng công thức định dùng, bôi lên một lọn khuất phía sau gáy, canh giờ và xem màu lên thế nào. Đây là cách an toàn nhất để biết tóc khách phản ứng ra sao.
- Chuẩn bị đồ bảo hộ và báo giá: găng tay, khăn choàng, kem chống nhuộm, đồng hồ bấm giờ. Đồng thời nói rõ với khách kết quả có thể đạt được, tránh kỳ vọng lệch dẫn tới khiếu nại.
Một ví dụ thường gặp: khách mang ảnh tóc màu khói bạc tới, nhưng tóc khách vừa nhuộm nâu đỏ cách đây ba tuần. Thợ non tay sẽ tẩy luôn cho kịp buổi. Thợ được đào tạo bài bản sẽ giải thích rằng nền tóc đang có sắc đỏ, phải xử lý qua nhiều lần và cần thời gian phục hồi ở giữa. Khách có thể hơi tiếc, nhưng sẽ quay lại vì thấy bạn thật lòng.
Xử lý các sự cố hoá chất thường gặp
Làm nghề đủ lâu thì ai cũng gặp sự cố. Điều phân biệt thợ chuyên nghiệp là phản xạ trong năm phút đầu tiên. Bảng dưới đây tóm tắt cách xử trí với các tình huống hay xảy ra nhất ở ghế gội.
| Tình huống | Xử lý ngay tại salon | Khi nào cần đi khám |
|---|---|---|
| Khách kêu rát, nóng da đầu khi đang bôi thuốc | Dừng, gội sạch bằng nước mát, không chà mạnh, lau khô nhẹ | Rát không giảm sau khi gội, da phồng rộp |
| Đỏ, ngứa, nổi mẩn quanh chân tóc sau khi nhuộm | Gội sạch, chườm mát, ngừng mọi sản phẩm tạo kiểu | Sưng mặt, sưng mí mắt, khó thở, cần đi khám ngay |
| Thuốc bắn vào mắt khách hoặc thợ | Rửa mắt bằng nước sạch liên tục nhiều phút, không dụi | Còn cộm, mờ hoặc đỏ kéo dài sau khi rửa |
| Tóc nhão, đứt gãy khi đang tẩy | Xả sạch ngay, dừng quy trình, chuyển sang phục hồi | Không cần khám, nhưng phải báo thật với khách |
| Thợ chóng mặt, buồn nôn khi pha thuốc | Ra chỗ thoáng, bỏ khẩu trang cũ, nghỉ và uống nước | Lặp lại nhiều lần, cần kiểm tra hô hấp |
Một điểm nhiều salon làm sai: giấu sự cố. Khách bị rát mà thợ nói “bình thường thôi” là cách nhanh nhất để mất khách và ăn đánh giá xấu. Nói thật, xử lý đúng, hỗ trợ chi phí phục hồi nếu lỗi thuộc về salon. Đó cũng là nội dung nằm trong phần kinh nghiệm mở và quản lý salon tóc mà Kéo Vàng trao đổi với các bạn có ý định mở tiệm riêng.
Bảo vệ chính thợ tóc, bệnh nghề nghiệp ai cũng ngại nói
Thợ tóc làm nghề lâu năm hay gặp: viêm da tay mãn tính, khô nứt kẽ ngón, hen phế quản, viêm mũi dị ứng, đau lưng và giãn tĩnh mạch chân do đứng nhiều giờ. Đây là những vấn đề có thật, không phải phóng đại. Cách giảm thiểu: đeo găng cả khi gội đầu, dùng kem dưỡng tay chuyên dụng mỗi tối, đeo khẩu trang khi pha thuốc, mang giày mềm có đế êm, tranh thủ ngồi nghỉ giữa các khách.
Một số salon lớn ở nước ngoài đã đưa quy định bắt buộc thợ mang khẩu trang N95 khi làm hoá chất mạnh. Việt Nam chưa có quy định này, nhưng thợ chủ động tự bảo vệ mình vẫn là điều nên làm.
Bộ đồ nghề của thợ cũng nên có góc riêng cho phần bảo hộ, đặt cạnh kéo và lược chứ không cất trong ngăn kéo cho đỡ vướng. Nếu bạn đang sắm đồ nghề lần đầu, tham khảo thêm danh sách dụng cụ cắt tóc cơ bản cho người mới để tính luôn phần găng tay, khẩu trang và bát pha thuốc vào ngân sách ban đầu.
Học an toàn hoá chất uốn nhuộm ở đâu cho chuẩn?
Kiến thức hoá chất nghề tóc không thể học qua video TikTok hay xem thợ khác làm rồi bắt chước. Học viên phải hiểu rõ: cấu trúc sợi tóc gồm gì, pH của từng loại thuốc, phản ứng oxy hoá diễn ra thế nào, khi nào tóc chịu được và khi nào tóc “gãy về hoá học”. Một khoá đào tạo nghề tóc bài bản luôn có buổi lý thuyết về hoá học tóc trước khi cho học viên thực hành trên đầu mẫu hoặc khách hàng.
Ở Kéo Vàng, học viên được học hoá chất từ gốc: đọc nhãn thuốc, hiểu thành phần, làm quen với từng loại oxy, tự pha công thức đơn giản trước khi được động vào khách thật. Chúng tôi coi đây là kỹ năng nền tảng trong chương trình học nghề tóc chuyên nghiệp, thợ giỏi nhất định phải giỏi phần này.
Điểm khác biệt là học viên đứng trong môi trường salon thật, gặp tóc thật với đủ kiểu nền màu và tình trạng hư tổn khác nhau. Tóc trên đầu mẫu nhựa không bao giờ dạy bạn cảm giác một lọn tóc đang yếu dần dưới tay. Bạn có thể xem trước lộ trình học nghề tóc từ số 0 đến chuyên nghiệp để biết phần hoá chất nằm ở giai đoạn nào và bạn cần chuẩn bị gì trước.
Câu hỏi thường gặp
Người mất gốc hoàn toàn có học được phần hoá chất không?
Được. Phần hoá học tóc dạy ở mức thực hành, không phải mức đại học. Bạn chỉ cần nắm được vài khái niệm: sợi tóc có mấy lớp, pH cao hay thấp thì làm gì, oxy nào nâng bao nhiêu tông. Học viên chưa từng học hoá ở trường vẫn theo được nếu chịu ghi chép và làm bài tập pha thuốc.
Test dị ứng có bắt buộc với khách quen không?
Nên làm lại khi đổi hãng thuốc hoặc đổi dòng màu, vì thành phần khác nhau. Dị ứng có thể xuất hiện sau nhiều lần dùng bình thường chứ không chỉ ở lần đầu. Với khách quen dùng đúng một dòng thuốc thì tần suất có thể thưa hơn, nhưng đừng bỏ hẳn.
Đang mang thai có làm được nghề tóc không?
Nhiều thợ vẫn làm, nhưng nên hạn chế tối đa việc trực tiếp pha và bôi thuốc tẩy, thuốc duỗi. Ưu tiên nhận phần cắt, gội, tạo kiểu và làm ở khu vực thoáng khí. Đây là vấn đề sức khoẻ cá nhân, tốt nhất hỏi bác sĩ của bạn trước khi quyết định.
Tóc khách đã tẩy nhiều lần thì bao lâu mới được làm hoá chất tiếp?
Không có mốc cố định cho mọi mái tóc, phải nhìn vào tình trạng sợi. Nếu kéo sợi ướt thấy giãn rồi đứt, hoặc tóc rối bết như bông, thì cần một giai đoạn phục hồi trước. Trong thời gian đó chỉ nên làm màu bằng oxy thấp hoặc dùng sản phẩm không tác động sâu.
Học nghề tóc bao lâu thì được làm hoá chất trên khách thật?
Tuỳ tốc độ tiếp thu và tần suất bạn lên lớp. Lộ trình chung là học lý thuyết hoá chất, thực hành trên đầu mẫu, rồi mới đứng phụ cho thợ chính trên khách thật. Bạn có thể xem thêm bài học nghề tóc bao lâu ra nghề để hình dung tổng thời gian.
Salon nhỏ không có máy hút hơi thì làm sao?
Tối thiểu phải có cửa sổ mở và một quạt đẩy khí ra ngoài, đặt khu pha thuốc gần chỗ thoáng nhất. Không pha thuốc trong phòng kín bật điều hoà. Nếu tiệm thường xuyên làm duỗi hoặc tẩy, đầu tư quạt hút là khoản chi đáng tiền cho sức khoẻ cả đội.
Học xong có được cấp giấy tờ gì không?
Đây là câu hỏi rất nhiều bạn quan tâm khi tính chuyện đi làm ở tiệm khác hoặc mở tiệm riêng. Bạn xem chi tiết ở bài học nghề tóc có chứng chỉ không để nắm rõ.
Bắt đầu học nghề tóc một cách an toàn
Mỗi năm Kéo Vàng đào tạo hơn 1.000 học viên và đồng hành cùng hơn 500 chủ salon, trong đó an toàn hoá chất luôn là phần học bắt buộc trước khi học viên cầm kéo trên khách thật. Bạn muốn học nghề tóc từ gốc, hiểu hoá chất để làm đẹp cho khách mà vẫn giữ an toàn cho chính mình? Tham khảo thêm học phí nghề tóc và liên hệ Kéo Vàng để được tư vấn lộ trình phù hợp nhất với bạn.
Đăng ký ngay hôm nay để nhận ưu đãi giảm 42%, học phí trọn khoá chỉ còn 17.400.000đ và được tặng bộ dụng cụ hành nghề. Nhắn tin hoặc gọi cho Kéo Vàng qua trang Liên hệ để được giữ suất.
Để lại một bình luận