Bạn mở tiệm, cả buổi sáng mùng 1 không có nổi ba khách. Sang mùng 2, mùng 3 thì khách xếp hàng ngồi chờ. Bạn tưởng tiệm mình có vấn đề, thật ra không phải. Đó là nhịp của một phong tục đã ăn sâu vào thói quen người Việt: kiêng cắt tóc vào một số ngày nhất định trong tháng.
Bài này trả lời đầy đủ câu hỏi kiêng cắt tóc vào những ngày nào, vì sao người xưa kiêng, tính theo âm hay dương lịch, rồi đi tiếp phần mà gần như không blog nào nói: người làm nghề tóc phải hiểu và ứng xử với phong tục này ra sao để vừa tôn trọng khách, vừa không để tiệm rơi vào cảnh lúc quá tải lúc ngồi không.
Kiêng cắt tóc vào những ngày nào trong tháng
Phong tục này không có văn bản nào quy định, mỗi vùng mỗi nhà một kiểu. Nhưng gom lại từ thói quen phổ biến của khách hàng Việt, những mốc hay được kiêng nhất là:
- Mùng 1 âm lịch: mốc bị kiêng nhiều nhất, gắn với quan niệm ngày đầu tháng quyết định vận may cả tháng.
- Ngày rằm, tức 15 âm lịch: ngày trăng tròn, nhiều gia đình đi lễ nên tránh động chạm đến tóc.
- Cả tháng giêng, hoặc ít nhất là những ngày đầu năm mới: đây là mốc dài nhất trong năm.
- Tháng 7 âm lịch, quen gọi là tháng cô hồn: một bộ phận khách kiêng cả tháng, số khác chỉ tránh vài ngày quanh rằm tháng 7.
- Thời gian nhà có tang: thường tính 49 ngày, có nơi 100 ngày.
- Ngày quan trọng sắp tới của cá nhân: trước kỳ thi, trước chuyến đi xa, trước ngày ký kết làm ăn.
Cần nói rõ ngay từ đầu: đây đều là quan niệm dân gian, không có cơ sở khoa học nào chứng minh việc cắt tóc ngày này hay ngày kia ảnh hưởng tới vận may. Người ta kiêng phần lớn vì tâm lý cho yên lòng. Người làm nghề không cần tin theo, nhưng bắt buộc phải biết, vì niềm tin đó điều khiển lịch đặt hẹn của khách.
Tại sao kiêng cắt tóc mùng 1 và đầu tháng
Có ba cách giải thích hay được nhắc tới, nghe qua thì khác nhau nhưng cùng một gốc.
Thứ nhất, tóc được xem là lộc. Quan niệm xưa coi mái tóc là phần lộc trời cho, gắn với sức khỏe và tài vận của người đó. Cắt tóc vào ngày mở đầu một chu kỳ bị hiểu là tự tay xén bớt phần lộc của mình.
Thứ hai, tâm lý đầu xuôi đuôi lọt. Mùng 1 là ngày mở đầu, người Việt tin ngày đầu suôn sẻ thì cả tháng suôn sẻ. Vì thế không riêng gì cắt tóc, nhiều việc khác cũng bị kiêng trong ngày này. Cắt tóc chỉ là một trong danh sách đó.
Thứ ba, một lý do rất đời. Ngày xưa thợ cạo làm quanh năm, gánh đồ nghề đi khắp làng, gần như không có ngày nghỉ. Mấy ngày đầu tháng, đầu năm là quãng hiếm hoi họ được nghỉ ngơi và lo việc nhà. Kiêng cắt tóc, xét ở góc này, cũng là cách xã hội xưa chừa cho người làm nghề một khoảng thở.
Nhìn theo cách thứ ba, phong tục này không hề chống lại thợ tóc. Nó là một phần lịch sử của chính nghề mình. Nếu bạn quan tâm gốc gác nghề, có thể đọc thêm bài tổ nghề tóc là ai và giỗ tổ ngành tóc ngày nào.
Kiêng cắt tóc tính theo âm lịch hay dương lịch
Đây là câu khách hỏi nhiều nhất và cũng là chỗ hay nhầm. Toàn bộ phong tục kiêng kỵ này đi theo âm lịch. Mùng 1 ở đây là mùng 1 âm, rằm là 15 âm, tháng cô hồn là tháng 7 âm, không phải ngày 1 hay ngày 15 trên tờ lịch dương treo tường.
Thực tế ở tiệm, không ít khách trẻ nhớ nhầm sang lịch dương rồi lỡ hẹn. Một mẹo nhỏ mà nhiều salon đang làm rất hiệu quả: dùng loại lịch có hiển thị cả âm lẫn dương đặt ngay quầy lễ tân, khi chốt lịch hẹn thì đọc to cho khách cả hai ngày. Chỉ mất ba giây nhưng giảm hẳn số ca khách hủy hẹn phút chót vì phát hiện trùng ngày kiêng.
Đầu năm kiêng cắt tóc đến bao giờ, tháng giêng có kiêng không
Đây là mốc kiêng dài nhất và cũng ảnh hưởng tới doanh thu salon nhiều nhất. Ba mức phổ biến:
- Kiêng hết mùng, tới khoảng mùng 3 đến mùng 10 âm: mức nhẹ nhất, phổ biến ở thành thị và với khách trẻ.
- Kiêng qua rằm tháng giêng: khách chờ cúng rằm tháng giêng xong mới đi cắt.
- Kiêng hết tháng giêng: mức chặt nhất, hay gặp ở người lớn tuổi và một số vùng quê.
Hệ quả trực tiếp cho người làm nghề rất rõ: khoảng 20 đến 30 tháng chạp là cao điểm khủng khiếp, ai cũng muốn có mái tóc mới trước giao thừa, thợ làm không kịp thở. Sau đó là một quãng trầm kéo dài nửa tháng tới cả tháng. Thợ mới vào nghề hay hoảng ở đúng giai đoạn này, tưởng mình mất khách, thật ra là nhịp chung của cả ngành.
Tháng cô hồn có kiêng cắt tóc không
Tháng 7 âm lịch được dân gian gọi là tháng cô hồn. Một số người tin đây là quãng thời gian nhiều điều không lành nên hạn chế làm việc lớn, trong đó có cắt tóc, vì tóc bị coi là phần gắn với sinh khí của cơ thể.
Mức độ kiêng ở đây nhẹ hơn tháng giêng nhiều. Đa số khách chỉ tránh ngày rằm tháng 7 và vài ngày sát đó, phần còn lại của tháng vẫn đi làm tóc bình thường. Cũng không có bất kỳ chứng cứ nào cho thấy cắt tóc tháng 7 âm gây ảnh hưởng tới sức khỏe hay công việc. Thợ tóc chỉ cần nắm để chủ động xếp lịch, tuyệt đối đừng dùng nỗi sợ của khách làm chiêu bán hàng.
Nhà có tang kiêng cắt tóc bao lâu
Đây là trường hợp cần sự tinh tế nhất khi tiếp khách. Theo phong tục, người trong gia đình có tang thường kiêng cắt tóc trong 49 ngày, một số nơi và một số dòng họ giữ tới 100 ngày. Cách hiểu dân gian là trong quãng đó người đã khuất chưa đi hẳn, con cháu giữ nguyên hình hài để tỏ lòng thương tiếc.
Thời gian cụ thể tùy vùng miền và tùy từng gia đình quyết định, không có con số chung cho tất cả. Với người làm nghề, nguyên tắc ứng xử chỉ có một: khách nói đang trong thời gian để tang thì lắng nghe, không hỏi sâu, không bình luận, không rủ rê khách làm thêm dịch vụ. Hãy tư vấn gọn nhẹ, chẳng hạn gội dưỡng hoặc tỉa nhẹ phần tóc vướng nếu khách chủ động hỏi, còn lại tôn trọng quyết định của họ.
Bà bầu, trẻ sơ sinh, phụ nữ mới sinh có phải kiêng cắt tóc không
Nhóm câu hỏi này lên tiệm rất thường xuyên. Ba trường hợp hay gặp:
- Bà bầu: dân gian có nơi kiêng vì cho rằng cắt tóc là cắt đi sinh khí, ảnh hưởng tới em bé. Đây là quan niệm truyền miệng, không có cơ sở khoa học.
- Phụ nữ mới sinh: quan niệm kiêng chủ yếu xuất phát từ việc kiêng nước, kiêng lạnh sau sinh, chứ bản thân việc cắt tóc không phải vấn đề.
- Trẻ sơ sinh: nhiều gia đình chọn ngày đẹp để cắt tóc máu cho bé, có nhà chờ tròn tháng, có nhà chờ 100 ngày.
Ranh giới nghề nghiệp ở đây phải rất rõ: thợ tóc không phải bác sĩ và cũng không phải thầy xem ngày. Khách hỏi những chuyện liên quan tới sức khỏe thai kỳ hay sau sinh, câu trả lời đúng là khuyên khách hỏi bác sĩ, còn mình chỉ chịu trách nhiệm phần kỹ thuật và sự thoải mái trong lúc làm tóc. Nói được câu đó, khách sẽ tin bạn hơn nhiều so với việc bạn cố tỏ ra biết tuốt.
Kiêng cắt tóc trước khi thi, trước khi đi xa và buổi tối
Ba mốc kiêng mang tính cá nhân, gắn với sự kiện chứ không gắn với ngày âm lịch cố định.
- Trước khi thi: học sinh, sinh viên hay kiêng vì sợ cắt tóc là cắt mất chữ, mất may. Thường kiêng trong khoảng vài ngày tới một tuần trước kỳ thi.
- Trước chuyến đi xa: quan niệm tóc gắn với vận trình, thay đổi ngay trước lúc lên đường bị coi là không lành.
- Buổi tối: mốc này thật ra có gốc thực tế. Ngày xưa đèn dầu tù mù, cắt tóc buổi tối dễ hỏng dáng và dễ đứt tay, lâu dần thành lời kiêng. Bây giờ salon đèn sáng như ban ngày nên lý do kỹ thuật gần như không còn.
Người làm nghề tóc dùng phong tục này thế nào cho đúng
Phần này mới là lý do một trung tâm dạy nghề như Kéo Vàng đưa chủ đề tưởng như tâm linh vào bài học kinh doanh. Nắm lịch kiêng của khách chính là nắm được nhịp lên xuống doanh thu của tiệm.
Biết trước ngày vắng để không hoảng
Mùng 1, ngày rằm, những ngày đầu năm và rằm tháng 7 là các mốc lượng khách xuống thấp thấy rõ. Đây không phải lúc để đổ tiền chạy quảng cáo kéo khách. Đây là lúc dọn tiệm, khử trùng dụng cụ, tập kỹ thuật mới, họp nhân sự, quay nội dung để dành. Một chủ tiệm có kinh nghiệm sẽ xếp lịch nghỉ luân phiên cho thợ vào đúng những ngày này, thay vì để cả team ngồi nhìn nhau.
Chuẩn bị sức cho ngày quá tải
Ngược lại, quãng 20 đến 30 tháng chạp, ngày mùng 2 mùng 3 sau đợt kiêng, hay những hôm sau rằm là cao điểm dồn khách. Muốn không vỡ trận thì phải nhận hẹn theo khung giờ, phân rõ ai gội ai cắt ai thu ngân, chuẩn bị sẵn khăn và đồ nghề gấp đôi ngày thường. Nếu bạn đang là thợ phụ trong salon, đây chính là dịp tốt nhất để lên tay, vì lượng đầu khách một ngày cao điểm bằng cả tuần thường.
Chủ động nhắc khách trước mùa kiêng
Cách làm đơn giản mà nhiều salon đang áp dụng: trước đợt kiêng dài, nhắn cho khách quen một tin ngắn kiểu “sắp tới nhà mình vào đợt nhiều người kiêng cắt tóc, chị muốn gọn tóc trước thì em giữ giúp chị khung giờ này nhé”. Không ép, không dọa, chỉ là nhắc đúng lúc. Kỹ thuật giao tiếp dạng này nằm trong bài kỹ năng tư vấn khách hàng trong salon tóc.
Tính vào bài toán dòng tiền
Chủ tiệm cần hiểu doanh thu ngành tóc không chia đều 12 tháng. Có tháng gấp rưỡi, có tháng hụt hẳn. Ai không dự phòng thì đúng tháng giêng là lúc lo tiền mặt bằng và tiền lương thợ. Phần tính toán này được nói kỹ hơn trong bài kinh nghiệm mở và quản lý salon tóc và bài nghề tóc có ổn định không.
Khách hỏi hôm nay cắt tóc có sao không, thợ nên trả lời thế nào
Đây là tình huống kiểm tra thái độ nghề. Có ba cách trả lời sai mà người mới hay mắc.
- Cười cợt niềm tin của khách: câu “trời ơi chị mê tín quá” làm khách mất mặt và mất luôn thiện cảm.
- Đóng vai thầy phán: khẳng định ngày này tốt ngày kia xấu là bạn đang nhận một trách nhiệm không thuộc về mình. Khách gặp chuyện không may sau đó, người bị quy trách nhiệm là bạn.
- Dùng kiêng kỵ để chốt đơn: dọa khách rằng mai là ngày xấu để ép làm hôm nay. Đây là kiểu bán hàng ăn xổi, phá uy tín rất nhanh.
Cách trả lời an toàn và tử tế: thừa nhận phong tục, trả quyền quyết định cho khách, rồi đưa giải pháp. Ví dụ một câu mẫu dùng được cho hầu hết tình huống: “Dạ nhiều người vẫn kiêng ngày này chị ạ. Nếu chị thấy chưa yên tâm thì em giữ lịch sang mai giúp chị, hôm nay em gội dưỡng nhẹ cho tóc đỡ bết thôi. Chị thấy vậy được không ạ?”. Khách được tôn trọng, tiệm vẫn có doanh thu, không ai phải nói dối.
Thái độ nghề, chứ không phải tay nghề, mới là thứ giữ khách quay lại lần thứ ba. Những mặt ít ai kể của công việc này được nói thẳng trong bài góc khuất nghề làm tóc.
Câu hỏi thường gặp về kiêng cắt tóc
Cắt tóc mùng 1 có thật sự xui không
Không có cơ sở khoa học nào chứng minh điều đó. Đây là quan niệm dân gian, người kiêng chủ yếu để tâm lý được nhẹ nhàng. Ai không kiêng vẫn cắt bình thường và không có gì xảy ra. Với người làm nghề, điều đáng quan tâm không phải đúng sai, mà là biết ngày đó lượng khách sẽ giảm để chủ động sắp xếp.
Salon có nên đóng cửa những ngày khách kiêng cắt tóc không
Không nên đóng hẳn. Vẫn có nhóm khách không kiêng, và ngày vắng lại là ngày họ thích đi vì không phải chờ. Cách hợp lý là mở cửa với ít người trực, cho thợ nghỉ luân phiên, dồn các việc nội bộ vào hôm đó. Đóng cửa hẳn dễ khiến khách quen hình thành thói quen tìm chỗ khác.
Người mới học nghề có cần thuộc lịch kiêng của khách không
Rất nên. Bạn không cần tin, nhưng cần thuộc các mốc mùng 1, ngày rằm, tháng giêng, tháng 7 âm và trường hợp nhà có tang. Thuộc để đặt lịch cho khách không bị hớ, để hiểu vì sao hôm nay tiệm vắng, và để trả lời khách một cách tôn trọng. Đây là phần kiến thức nghề, không phải chuyện tâm linh.
Tóm lại
Kiêng cắt tóc là phong tục dân gian, tập trung vào mùng 1, ngày rằm, tháng giêng, tháng 7 âm lịch và thời gian nhà có tang, tất cả tính theo âm lịch. Không có bằng chứng khoa học đứng sau, nhưng có một sự thật rất thật với người làm nghề: phong tục đó quyết định hôm nay tiệm bạn đông hay vắng.
Người thợ giỏi không tranh luận đúng sai với khách. Người thợ giỏi nắm nhịp mùa vụ, xếp lịch khôn khéo, nói năng tử tế và biến những ngày vắng thành ngày luyện tay. Đó cũng là cách Kéo Vàng dạy học viên ngay từ đầu: học kỹ thuật song song với học cách sống trong nghề. Bạn có thể xem toàn bộ lộ trình học nghề tóc từ con số 0, hoặc liên hệ với trung tâm để được tư vấn lộ trình phù hợp với mình.
Kéo Vàng, kỹ năng thật, việc làm thật.
Để lại một bình luận